Prawa autorskie
Dlaczego warto chronić prawa autorskie i prawa pokrewne
Ochrona
Reputacja
Korzyść finansowa
Usługi z zakresu praw autorskich i praw pokrewnych
Nasi specjaliści ds. własności intelektualnej odpowiedzą na wszystkie Twoje pytania!
Prawa pokrewne
Czym są prawa pokrewne?
Prawa pokrewne to prawa artystów wykonawców, producentów fonogramów, nadawców i producentów filmów, chroniące ich interesy finansowe, a w przypadku artystów wykonawców – także osobiste. Na Litwie reguluje je Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a składają się na nie prawa majątkowe i osobiste.
Prawa majątkowe i osobiste
Prawa majątkowe pozwalają zezwalać lub zakazywać korzystania z wykonań, fonogramów i filmów oraz otrzymywać za to wynagrodzenie. Prawa osobiste dotyczą tylko artystów wykonawców – to prawo do swojego nazwiska i nienaruszalności wykonania.
Prawa autorskie
Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania o prawa autorskie i ich ochronę
Prawa autorskie to wyłączne prawa do utworów, które powstają od chwili stworzenia utworu. Aby obiektowi stworzonemu przez człowieka przysługiwała ochrona prawnoautorska, musi to być oryginalny utwór literacki, naukowy lub artystyczny, wyrażony w jakiejkolwiek obiektywnej formie. Prawo autorskie chroni utwory, ale nie idee, metody działania czy procedury. Prawa te mogą skutecznie chronić ekonomiczne, twórcze i prawne interesy autora.
Na Litwie ochronę i egzekwowanie praw autorskich określa Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Do ochrony praw autorskich stosuje się także postanowienia Konwencji berneńskiej.
Na prawa autorskie składają się majątkowe prawa autora oraz osobiste prawa autora do stworzonego przez niego utworu. Majątkowe prawa autora mają charakter ekonomiczny – dają autorowi prawo kontrolowania każdego wykorzystania jego utworu, a także zapewniają możliwość otrzymania wynagrodzenia za takie wykorzystanie. Utwór może być wykorzystany na różne sposoby – przetłumaczony, wydany, zwielokrotniony, rozpowszechniony, zaadaptowany, publicznie wystawiony, publicznie wykonany lub publicznie udostępniony itp. Właściciel praw autorskich może zezwolić lub zakazać innym osobom korzystania z jego utworu w wymieniony sposób. Autor ma też prawo dysponować swoim utworem – przenieść swoje prawa do utworu lub jego części na inne osoby.
Osobiste prawa autora określają nazwisko, reputację, cześć autora i podobne niematerialne aspekty. Osobiste prawa autora to prawa do nazwiska autora, jego wskazania, do nienaruszalności utworu autora oraz zakaz zmieniania utworu przez inne osoby.
Rejestracja praw autora do jego utworu nie jest obowiązkowa. Jeśli utwór spełnia wymienione wymogi przedmiotu prawa autorskiego, autor tego utworu od chwili jego stworzenia nabywa majątkowe i osobiste prawa autorskie.
Prawa autorskie są chronione ustawą przez całe życie autora i jeszcze 70 lat po jego śmierci, a osobiste prawa autora na terytorium Litwy są chronione bezterminowo. Majątkowe prawa autora mogą być dziedziczone na podstawie testamentu lub prawa miejscowego. Po upływie przewidzianego ustawą terminu ochrony majątkowych praw autorskich ochronę tę kontynuuje instytucja upoważniona przez rząd – Ministerstwo Kultury.
Wymóg uzyskania zezwolenia autora na korzystanie z jego własności intelektualnej nie obowiązuje w przypadku, gdy utwór jest krytykowany, cytowany lub gdy udostępniany jest link do utworu znajdującego się na ogólnodostępnej stronie internetowej. Zezwolenie autora nie jest też potrzebne, gdy na podstawie utworu tworzona jest karykatura lub parodia. Dotyczy to również tzw. „memów” przestrzeni cyfrowej – zaliczane są one do gatunku parodii, a osoby je tworzące nie potrzebują zezwolenia autora na korzystanie z jego utworu. We wszystkich innych przypadkach prawa autorskie są chronione i korzystanie z własności intelektualnej autora bez jego zezwolenia jest zabronione.
