Wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy z powodu nieużywania (Non-Use Cancellation) – Przewodnik strategiczny

Stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego z powodu nieużywania znaku (ang. non-use cancellation / revocation) to instrument prawny, który pozwala usuwać z rejestrów UPRP i EUIPO tzw. martwe znaki towarowe.

 

Zgodnie z polskim Prawem własności przemysłowej (pwp) oraz unijnym rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1001, samo uzyskanie świadectwa ochronnego nie gwarantuje wieczystego monopolu rynkowego, jeśli uprawniony faktycznie nie posługuje się marką w obrocie gospodarczym.

 

NAJWAZNIEJSZE FAKTY   Wygaśnięcie prawa ochronnego z powodu braku używania (non-use cancellation) następuje na skutek bierności rynkowej przez nieprzerwany okres co najmniej 5 lat. Okres 5 lat liczy się w Polsce od dnia następującego po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego (art. 169 ust. 1 pkt 1 pwp), a dla znaku unijnego – od daty rejestracji w EUIPO (art. 18 rozporządzenia 2017/1001). Wniosek o wygaśnięcie prawa w UPRP oraz EUIPO może złożyć każda osoba – nie trzeba wykazywać interesu prawnego. Decyzja urzędu ma charakter deklaratoryjny, a wygaśnięcie może dotyczyć całego znaku lub tylko wybranych towarów i usług (wygaśnięcie częściowe). Prawdziwe używanie (genuine use) wymaga publicznego skierowania znaku na zewnątrz w celu stworzenia lub zachowania rynku zbytu; działania pozorne i incydentalne są niewystarczające. Koszt wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia wynosi: 1000 PLN w UPRP oraz 630 EUR w EUIPO. Działania naprawcze podjęte w ciągu ostatnich 3 miesięcy przed złożeniem wniosku (po powzięciu wiadomości o grożącym wniosku) nie są uwzględniane.

 

Czym jest wygaśnięcie prawa ochronnego z powodu braku nieużywania znaku?

 

Wygaśnięcie prawa ochronnego z powodu braku używania (non-use cancellation) to sformalizowane postępowanie kontradyktoryjne przed urzędem patentowym, które prowadzi do pozbawienia prawa ochronnego na znak towarowy z uwagi na brak jego rzeczywistego używania przez nieprzerwany okres co najmniej pięciu lat.

 

• Cel gospodarczy: Eliminacja spekulacyjnego blokowania atrakcyjnych oznaczeń oraz ochrona uczciwej konkurencji.
• Okres referencyjny: nieprzerwane 5 lat – w Polsce liczone od dnia następującego po wydaniu decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, w UE od daty rejestracji znaku.
• Charakter decyzji: Deklaratoryjny – urząd potwierdza stan prawny, który zaistniał na skutek braku eksploatacji.
• Krąg uprawnionych: W Polsce wniosek może złożyć każda osoba bez konieczności wykazywania interesu prawnego (analogicznie przed EUIPO).

 

Jakie są kluczowe przesłanki rzeczywistego używania (Genuine Use)?

 

Pojęcie rzeczywistego używania znaku (genuine use) oznacza korzystanie z oznaczenia zgodnie z jego główną funkcją gospodarczą, jaką jest gwarantowanie konsumentom pochodzenia towarów lub usług danego przedsiębiorstwa. Działania pozorne, symboliczne lub incydentalne, podejmowane wyłącznie w celu formalnego zachowania prawa ochronnego, nie spełniają tego wymogu.

 

Jak wskazał Sąd Unii Europejskiej (m.in. w wyroku w sprawie Deichmann, T-68/16), znak musi być używany publicznie i w sposób skierowany na zewnątrz, w celu wykreowania lub zachowania rynku zbytu.

 

W świetle przepisów (m.in. art. 169 ust. 4 pwp oraz rozporządzeń unijnych) za rzeczywiste używanie uznaje się również:

 

• Formy zmienione: Używanie znaku w postaci różniącej się w elementach nie zmieniających jego odróżniającego charakteru, o ile zmiany wizualne nie naruszają rdzenia marki.
• Cele eksportowe: Umieszczanie znaku na towarach lub ich opakowaniach przeznaczonych wyłącznie na eksport.
• Działania osób trzecich: Korzystanie ze znaku przez licencjobiorców, dystrybutorów lub osoby upoważnione do korzystania ze znaku wspólnego/gwarancyjnego na podstawie wyraźnego upoważnienia (jest w pełni skuteczne i przypisywane uprawnionemu).
• Częściowe używanie: Jeżeli uprawniony udowodni używanie znaku tylko dla wybranego asortymentu w ramach Klasyfikacji Nicejskiej (np. dla koszulek, ale nie dla obuwia), prawo wygasa w pozostałym, nieużywanym zakresie.

 

Jakie strategie obrony przysługują właścicielowi znaku?

 

Właściciel znaku, wobec którego wszczęto procedurę non-use cancellation, może obronić swoje prawa na dwa główne sposoby:

 

1. Wykazanie rzeczywistego używania: Przedstawienie rzetelnego materiału dowodowego, takiego jak faktury VAT ze wskazanym znakiem, materiały reklamowe, foldery, umowy dystrybucyjne, statystyki sprzedaży oraz udokumentowana obecność w punktach sprzedaży. Dowody muszą dotyczyć właściwego miejsca, czasu, zakresu i charakteru używania. Uwaga: Zgodnie z orzecznictwem, rzeczywiste używanie nie może opierać się na domniemaniach – wymagane są konkretne i obiektywne dowody.
2. Powołanie się na „ważne powody”: Okoliczności o charakterze obiektywnym, niezależne od woli uprawnionego, mające charakter siły wyższej lub barier prawnych (np. państwowe zakazy importu). Co istotne, trudności finansowe przedsiębiorstwa zazwyczaj nie są uznawane za wystarczające usprawiedliwienie.

 

Uwaga na oś czasu: Działania naprawcze podjęte w ciągu ostatnich 3 miesięcy przed złożeniem wniosku (po powzięciu przez właściciela wiadomości o grożącym mu wniosku) nie są uwzględniane przez urzędy.

 

Jak przebiega procedura Non-Use Cancellation krok po kroku?

 

Procedura przed UPRP lub EUIPO wymaga ścisłego przestrzegania reżimów procesowych i terminów:

 

Etap postępowania	Opis czynności procesowej	Podmiot odpowiedzialny
Wniesienie wniosku	Złożenie oficjalnego podania i uiszczenie opłat urzędowych w UPRP lub EUIPO.	Wnioskodawca (każda osoba / podmiot trzeci)
Odpowiedź i dowody	Przedstawienie dowodów rzeczywistego używania lub ważnych powodów w wyznaczonym terminie (zazwyczaj 2 miesiące).	Właściciel prawa ochronnego
Wymiana pism	Rundy replik i duplik oraz merytoryczna ocena materiału dowodowego.	Strony sporu i Urząd Patentowy
Rozstrzygnięcie	Wydanie decyzji o utrzymaniu, częściowym lub całkowitym wygaśnięciu prawa.	UPRP (kolegium orzekające w postępowaniu spornym) / EUIPO (Wydział Unieważnień – Cancellation Division)

 

Masz problem z naruszeniem praw lub sporem w urzędzie? Zapewnimy Ci pełną reprezentację w negocjacjach i sporach prawnych dotyczących znaków, wzorów i patentów. Przeczytaj również nasz artykuł o naruszeniu znaku towarowego. Sprawdź co może grozić Twojej marce.

 

Jakie koszty i opłaty urzędowe wiążą się z postępowaniem?

 

Wszczynanie postępowania o wygaśnięcie prawa ochronnego (non-use cancellation) lub obrona przed nim wiążą się z kosztami urzędowymi oraz potencjalnymi kosztami zastępstwa prawnego. Zasady ponoszenia kosztów różnią się w zależności od tego, czy spór toczy się przed polskim Urzędem Patentowym (UPRP), czy przed urzędem unijnym (EUIPO).

 

Poniższa tabela przedstawia zestawienie podstawowych opłat oraz reguł finansowych dla obu instytucji:

 

Instytucja / Organ	Rodzaj opłaty / czynności	Orientacyjna wysokość opłaty	Zasada prawna i reguły zwrotu kosztów
UPRP	Wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego	1000 PLN (stała opłata za wniosek o wygaśnięcie)*.*	Opłata uiszczana przez wnioskodawcę. O kosztach postępowania spornego UPRP orzeka według zasady odpowiedzialności za wynik sprawy (art. 256 ust. 2 pwp w zw. z art. 98 kpc) – strona przegrywająca zwraca przeciwnikowi niezbędne koszty, w tym opłatę 1000 PLN i koszty zastępstwa.
EUIPO	Wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia unijnego znaku towarowego	630 EUR (stała opłata za wniosek o wygaśnięcie)*.	Opłata uiszczana przez wnioskodawcę inicjującego procedurę unijną.
EUIPO	Opłata za odwołanie (Appeal)	Zgodnie z oficjalną taryfą opłat EUIPO.	Wymagana przy zaskarżaniu decyzji wydziałów EUIPO do Izby Odwoławczej.
EUIPO	Koszty zastępstwa procesowego i koszty stron	Regulowane rozporządzeniem wykonawczym EUIPO (sztywne limity zwrotu kosztów zastępstwa prawnego i opłat).	Zasada „przegrywający płaci”: Strona przegrywająca unijne postępowanie w sprawie wygaśnięcia ponosi niezbędne koszty poniesione przez wygrywającą (w tym opłatę za wniosek 630 EUR oraz koszty pełnomocnika do wysokości ustawowych limitów).

 

* Uwaga: Wysokość opłat może podlegać modyfikacjom w zależności od aktualnych taryf określonych w załączniku I do rozporządzenia (UE) 2017/1001 (EUIPO) oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie opłat związanych z ochroną m.in. znaków towarowych (UPRP).

 

Źródło: EUIPO – tabela opłat [dostęp online: 29.09.2026]

Źródło: UPRP – tabela opłat [dostęp online: 29.09.2026]

 

Sprawdź również nasz artykuł opisujący jakie są koszty rejestracji znaku towarowego.

 

Czym jest pułapka naprawczego wznowienia używania a zasady dobrej wiary?

 

Przedsiębiorcy próbujący ratować zagrożoną markę często podejmują działania w ostatniej chwili. Należy jednak pamiętać o restrykcyjnej regulacji art. 170 pwp:

 

• Jeżeli uprawniony rozpoczął lub wznowił rzeczywiste używanie znaku w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia, takie działania nie zostaną uwzględnione przez Urząd Patentowy, jeśli przygotowania do wznowienia nastąpiły tuż po tym, jak uprawniony powziął wiadomość o możliwości złożenia takiego wniosku przez konkurencję.
• Mechanizm ten chroni przed fikcyjnym ożywianiem „martwych” marek wyłącznie na wypadek sporu.

 

Częściowy charakter wygaśnięcia i zasada proporcjonalności

 

Wygaśnięcie prawa ochronnego nie zawsze musi dotyczyć całego zakresu ochrony. Stosownie do art. 171 pwp:

 

• Jeżeli przesłanka wygaśnięcia (np. brak dowodów na rzeczywiste używanie) dotyczy tylko wybranej grupy towarów lub usług w ramach danej klasy klasyfikacji nicejskiej, Urząd Patentowy orzeka wygaśnięcie prawa tylko w odniesieniu do tych konkretnych towarów.
• W pozostałym zakresie (tam, gdzie używanie udowodniono) prawo ochronne pozostaje w pełni w mocy.

 

Często Zadawane Pytania (FAQ)

 

Czym dokładnie jest procedura non-use cancellation?

Jest to sformalizowane postępowanie przed urzędem patentowym (np. UPRP lub EUIPO) zmierzające do wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, który nie był rzeczywiście używany przez nieprzerwany okres co najmniej 5 lat.

 

Kto może złożyć wniosek o wygaśnięcie znaku?

W Polsce przed UPRP wniosek taki może złożyć każda osoba bez konieczności wykazania interesu prawnego, podobnie jak w procedurze unijnej przed EUIPO.

 

Czy można stracić prawo do znaku częściowo?

Tak. Urząd orzeka częściowe wygaśnięcie, jeśli uprawniony udowodni eksploatację znaku wyłącznie dla wąskiego wycinka towarów lub usług objętych pierwotnym zgłoszeniem.

 

Co dzieje się ze znakiem po stwierdzeniu wygaśnięcia prawa ochronnego?

Znak zostaje wykreślony z rejestru w odpowiednim zakresie, tracąc ochronę prawną, co umożliwia jego ponowne zgłoszenie przez dowolnego inwestora rynkowego.

 

Podsumowanie

 

Rejestracja znaku towarowego daje potężne instrumenty ochrony prawnej, jednak nakłada na przedsiębiorcę obowiązek jego rzeczywistego i rynkowego wykorzystywania. Brak aktywnego korzystania ze znaku przez okres 5 lat otwiera drogę konkurencji do żądania stwierdzenia jego wygaśnięcia. Planując strategię IP, warto prowadzić skrupulatną dokumentację handlową potwierdzającą obecność marki na rynku unijnym.

 

Skontaktuj się z zespołem METIDA – przeprowadzimy audyt używania Twojego znaku, zabezpieczymy dowody rzeczywistego używania oraz złożymy lub odeprzemy wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia przed UPRP lub EUIPO.