Oznaczenia geograficzne dla produktów rzemieślniczych i przemysłowych (CIGI) - jak uzyskać ochronę unijną krok po kroku w 2026 r.?

Unijne oznaczenie geograficzne dla produktów rzemieślniczych i przemysłowych (CIGI) uzyskuje się w dwuetapowej procedurze: najpierw w Urzędzie Patentowym RP, następnie w EUIPO. Podstawą jest rozporządzenie (UE) 2023/2411, stosowane od 1 grudnia 2025 r. Wpis do unijnego rejestru daje bezterminową ochronę nazwy w całej UE.

NAJWAŻNIEJSZE FAKTY Podstawa prawna: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2411 z 18 października 2023 r., stosowane od 1 grudnia 2025 r. Organy: etap krajowy – Urząd Patentowy RP (UPRP); etap unijny – EUIPO. Wnioskodawca: grupa producentów; pojedynczy producent tylko wyjątkowo. Terminy: EUIPO bada wniosek w ciągu 6 miesięcy od otrzymania (art. 23 ust. 3); sprzeciw na poziomie UE – 3 miesiące od publikacji. Ochrona: bezterminowa (nie wymaga odnawiania co 10 lat), chyba że nastąpi unieważnienie rejestracji (np. w przypadku braku produkcji przez 5 kolejnych lat – art. 32 ust. 2 lit. b) Dotychczasowe krajowe oznaczenia geograficzne produktów rzemieślniczych i przemysłowych wygasają 2 grudnia 2026 r. (art. 70).

Czym są unijne oznaczenia geograficzne dla produktów rzemieślniczych i przemysłowych?

Oznaczenie geograficzne produktu rzemieślniczego lub przemysłowego ( ang. Craft and Industrial Geographical Indication – CIGI) – nazwa produktu pochodzącego z określonego miejsca, regionu lub kraju, którego jakość, renoma lub inna charakterystyczna cecha wynika z pochodzenia geograficznego i którego co najmniej jeden etap produkcji odbywa się na tym obszarze (art. 3 i 6 rozporządzenia 2023/2411).

Grupa producentów – dowolne stowarzyszenie, niezależnie od jego formy prawnej, składające się głównie z producentów tego samego produktu rzemieślniczego lub przemysłowego. Grupa producentów jest głównym podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o rejestrację oznaczenia geograficznego. Jej zadaniem jest m.in. opracowanie specyfikacji produktu, zarządzanie zarejestrowanym oznaczeniem, podejmowanie działań na rzecz ochrony prawa oraz promowanie wyrobu na rynku.

Specyfikacja produktu – kluczowy dokument stanowiący podstawę ochrony oznaczenia geograficznego. Zgodnie z art. 9 rozporządzenia 2023/2411 specyfikacja musi zawierać szczegółowe wymogi, które produkt musi spełniać, w tym m.in.:

• dokładną nazwę produktu podlegającą ochronie,
• opis właściwości, surowców oraz cech fizycznych, chemicznych lub organoleptycznych wyrobu,
• precyzyjne określenie granic obszaru geograficznego,
• opis metody produkcji i tradycyjnych technik wytwarzania,
• szczegółowe uzasadnienie związku między określoną jakością, renomą lub inną cechą produktu a jego pochodzeniem geograficznym.

Jednolity dokument – zwięzłe podsumowanie specyfikacji produktu przeznaczone do publikacji i oceny na poziomie Unii Europejskiej (art. 10 rozporządzenia 2023/2411). Zapewnia przejrzystość i dostęp do najważniejszych informacji o oznaczeniu geograficznym. Zawiera w szczególności:

• główne elementy specyfikacji produktu,
• zwięzłe uzasadnienie związku produktu z obszarem geograficznym,
• opis ograniczeń dotyczących pakowania lub etykietowania oraz uzasadnienie tych ograniczeń.

Oświadczenie własne – deklaracja składana przez producenta potwierdzająca, że wytwarzany przez niego produkt odpowiada wszystkim wymogom opisanym w specyfikacji produktu (art. 51 rozporządzenia 2023/2411). Stanowi ono podstawowy element uproszczonego systemu kontroli zgodności i weryfikacji przed wprowadzeniem wyrobu na rynek, co zmniejsza obciążenia administracyjne dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), przy jednoczesnym zachowaniu odpowiedzialności producenta za jakość wyrobu. Państwa członkowskie mogą zamiast oświadczenia własnego wprowadzić system weryfikacji uprzedniej na podstawie art. 52 rozporządzenia 2023/2411.

Ochrona unijnym oznaczeniem geograficznym dla produktów rzemieślniczych i przemysłowych dotyczy wyrobów, w przypadku których co najmniej jeden z etapów produkcji, wytwarzania lub obróbki odbywa się na określonym obszarze geograficznym.

Rozporządzenie UE 2023/2411 – Przełom w ochronie rzemiosła i przemysłu

Przez dekady unijna ochrona oznaczeń geograficznych obejmowała jedynie produkty rolne, wina i napoje spirytusowe. Wytwórcy tradycyjnych wyrobów rzemieślniczych oraz przemysłowych nie posiadali dotąd jednolitego mechanizmu prawnego chroniącego unikalność ich wyrobów w całej Unii Europejskiej.

Sytuację zmieniło rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2411 z dnia 18 października 2023 r. w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych produktów rzemieślniczych i przemysłowych (Dz.Urz. UE L, 2023/2411 z 27.10.2023). Akt ten wszedł w życie 16 listopada 2023 r., a stosowany od 1 grudnia 2025 r. stanowi dla wytwórców przełomowy krok w budowaniu wyłączności i stabilnej wartości marki na rynku unijnym.

Jakie korzyści biznesowe i prawne daje rejestracja CIGI?

Uzyskanie unijnej ochrony geograficznej przynosi grupom producentów bezpośrednie korzyści:

• Wyłączność prawa do nazwy: Zabezpieczenie przed podszywaniem się, podrabianiem oraz stosowaniem nazw wprowadzających konsumentów w błąd (np. z dodatkami typu „styl”, „rodzaj”, „imitacja”).
• Wzrost wartości rynkowej: Certyfikowane oznaczenie geograficzne dla produktów rzemieślniczych stanowi dla konsumenta czytelny sygnał i autentyczności, co pozwala na pozycjonowanie produktów w segmencie premium.
• Przewaga konkurencyjna i eksportowa: Oficjalny wpis do rejestru Unii Europejskiej ułatwia wchodzenie na rynki międzynarodowe oraz budowanie wiarygodnego przekazu marketingowego w obszarach B2B i B2C.
• Ochrona regionalnego dziedzictwa: Tworzenie ram prawnych wspierających ciągłość lokalnego rzemiosła, transfer wiedzy oraz rozwój gospodarczy regionu.

Alternatywą lub uzupełnieniem oznaczenia geograficznego jest wspólny lub gwarancyjny znak towarowy – zespół METIDA prowadzi takie rejestracje w UPRP i EUIPO.

Ramy prawne unijnego systemu CIGI – Co zmieniło nowe rozporządzenie?

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2411 ustanawia jednolite ramy prawne ochrony oznaczeń geograficznych dla produktów rzemieślniczych i przemysłowych na terytorium całej Unii Europejskiej. Regulacja ta harmonizuje przepisy we wszystkich państwach członkowskich, wprowadzając dwuetapową procedurę rejestracyjną (na poziomie krajowym oraz unijnym) i powierzając nadzór nad rejestrem unijnym Urzędowi Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO).

Produkty rolne a wyroby rzemieślnicze – Kluczowe różnice w przepisach

System dla win, napojów spirytusowych i produktów rolnych reguluje obecnie rozporządzenie (UE) 2024/1143, które zastąpiło rozporządzenie nr 1151/2012. Obejmuje ono wyłącznie produkty rolne, środki spożywcze, wina i napoje spirytusowe. Rozporządzenie 2023/2411 zamyka lukę prawną, rozciągając analogiczny poziom ochrony na towary pozarolnicze, takie jak:

• Wyroby ceramiczne i szklane,
• Produkty tekstylne, koronki, hafty i odzież tradycyjna,
• Wyroby z drewna, kamienia, metali oraz biżuteria,
• Instrumenty muzyczne i tradycyjne narzędzia rzemieślnicze.

Standardy oceny i wymogi dotyczące specyfikacji produktu zostały dostosowane do specyfiki wytwórczości rzemieślniczej oraz przemysłowej.

Oznaczenie geograficzne, znak towarowy i wzór przemysłowy – Porównanie praw IP

W strategii ochrony własności intelektualnej (IP) przedsiębiorstwa wyżej wymienione instytucje prawne pełnią komplementarne funkcje. Zbieg tych praw wymusza precyzyjne zaplanowanie architektury ochrony IP, aby uniknąć kolizji lub braku wyłączności w obrocie gospodarczym.

Parametr	Oznaczenie geograficzne (CIGI)	Znak towarowy	Wzór przemysłowy
Co chroni	Nazwę powiązaną z pochodzeniem geograficznym	Oznaczenie odróżniające	Wygląd produktu
Uprawniony	Wszyscy producenci z obszaru zgodni ze specyfikacją (prawo zbiorowe)	Jeden przedsiębiorca (znak wspólny / gwarancyjny – organizacja)	Jeden uprawniony
Organ	UPRP → EUIPO	UPRP lub EUIPO	UPRP lub EUIPO
Okres ochrony	Bezterminowo	10 lat, odnawialny bez ograniczeń	Maks. 25 lat (okresy 5-letnie)
Opłata urzędowa	UPRP: do określenia przepisami krajowymi EUIPO: 0 zł (brak opłat)	UPRP: 400 zł (zgłoszenie, 1 klasa) + 490 zł (rejestrację + publikacja); EUIPO: 850 EUR	UPRP: 537 zł; EUIPO: 350 EUR

Źródła: Koszty rejestracji znaku towarowego, koszt zastrzeżenia wzoru przemysłowego, rozporządzenie 2023/2411 (motyw 70), Tabela opłat UPRP.

Dowiedz się więcej o sposobach ochrony czytając nasz artykuł pod tytułem czym jest własność intelektualna i jak ją chronić.

Kto i kiedy może ubiegać się o unijne oznaczenie geograficzne?

Warunek pochodzenia geograficznego i specyfikacji produkcyjnej

Aby uzyskać ochronę na mocy Rozporządzenia 2023/2411, produkt musi spełniać trzy warunki łącznie:

1. Produkt musi pochodzić z określonego miejsca, regionu lub kraju.
2. Jego określona jakość, renoma lub inna cecha charakterystyczna musi być przypisana przede wszystkim do jego pochodzenia geograficznego.
3. Co najmniej jeden z etapów produkcji musi odbywać się na wyznaczonym obszarze geograficznym.

(art. 6 rozporządzenia 2023/2411)

Kluczowym dokumentem w procesie jest specyfikacja produktu, która precyzyjnie definiuje granice terytorium, metody wytwarzania, wymogi surowcowe oraz metody kontroli jakości.

Renoma, jakość i cechy charakterystyczne przypisane do danego terenu

Ochrona geograficzna nie jest przyznawana wyrobom standardowym. Wymagane jest udowodnienie unikalnego związku wyrobu z miejscem pochodzenia. Związek ten może opierać się na:

• Czynnikach naturalnych: Dostępności specyficznych surowców lokalnych (np. lokalne złoża gliny, specyficzne odmiany drewna, minerały).
• Czynnikach ludzkich: Tradycyjnych umiejętnościach, metodach wytwarzania, wiedzy przekazywanej z pokolenia na pokolenie przez lokalnych rzemieślników.
• Renomie: Ugruntowanej opinii w oczach konsumentów i historii rozpoznawalności danego wyrobu na rynku.

Wniosek o CIGI: Definicja grupy producentów i wyjątki dla pojedynczych firm

Zasada ogólna wynikająca z przepisów unijnych stanowi, że wniosek o rejestrację oznaczenia geograficznego składa grupa producentów – organizacja lub stowarzyszenie skupiające wytwórców pracujących z danym produktem na określonym terytorium.

System ten promuje wspólne działanie i reprezentację interesów całego środowiska lokalnego.

Wyjątkowo wniosek może złożyć pojedynczy producent wyłącznie wtedy, gdy spełnione są łącznie dwa warunki: (1) jest jedynym producentem, który chce złożyć wniosek, oraz (2) obszar jest wyznaczony na podstawie czynników naturalnych, bez odniesienia do granic nieruchomości, i wyraźnie różni się od obszarów sąsiednich albo cechy produktu różnią się od produktów z obszarów sąsiednich (rozporządzenie 2023/2411: art. 8 ust. 2).

Procedura rejestracji CIGI krok po kroku (Od wniosku do rejestru UE)

Krok 1: Opracowanie specyfikacji produktu i konsolidacja grupy producentów

Pierwszy etap prac ma charakter przygotowawczy i prawno-organizacyjny:

• Zawiązanie oficjalnej grupy producentów i przyjęcie wewnętrznego regulaminu działania.
• Sporządzenie specyfikacji produktu obejmującej: nazwę, opis wyrobu wraz z właściwościami fizycznymi/chemicznymi, delimitację obszaru geograficznego, dowody pochodzenia oraz szczegółowy opis metody wytwarzania.

Krok 2: Etap krajowy przed Urzędem Patentowym RP (UPRP)

Wniosek rejestracyjny składany jest najpierw do właściwego organu krajowego – w Polsce rolę tę pełni Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (UPRP):

• UPRP dokonuje formalnej i merytorycznej analizy wniosku pod kątem spełnienia ustawowych i unijnych przesłanek.
• UPRP publikuje wniosek i przyjmuje sprzeciwy, umożliwiająca zainteresowanym podmiotom zgłoszenie uwag.
• Po pozytywnej weryfikacji organ krajowy wydaje decyzję zatwierdzającą wniosek i przekazuje dokumentację do etapu unijnego.

Krok 3: Etap unijny i weryfikacja wniosku przez EUIPO

Po przejściu etapu krajowego wniosek trafia do oceny na poziomie Unii Europejskiej:

• EUIPO (Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej w Alicante) bada wniosek pod kątem zgodności z rozporządzeniem 2023/2411.
• EUIPO bada wniosek w terminie 6 miesięcy od otrzymania; jeśli dłużej – informuje wnioskodawcę o przyczynach (art. 23 ust. 3 rozporządzenia 2023/2411).
• Cały proces na poziomie unijnym obsługiwany jest poprzez cyfrowy system GIportal.
• Eksperci EUIPO weryfikują jednolitość specyfikacji oraz prawidłowość uzasadnienia związku geograficznego.

Krok 4: Unijne postępowanie sprzeciwowe i finalny wpis do rejestru

• Po pozytywnym badaniu EUIPO publikuje w rejestrze unijnym, do celów sprzeciwu, jednolity dokument oraz odesłanie do specyfikacji produktu (art. 23 ust. 7).
• Rozpoczyna się 3-miesięczny okres sprzeciwowy, w którym podmioty z innych państw członkowskich lub państw trzecich mogą wnieść sprzeciw.
• W przypadku braku sprzeciwów (lub po ich ugodowym/merytorycznym rozstrzygnięciu) EUIPO wydaje decyzję o rejestracji, wpisuje oznaczenie do unijnego rejestru oznaczeń geograficznych dla produktów rzemieślniczych i przemysłowych (Union Register for Craft and Industrial GIs) oraz publikuje odesłanie do decyzji w Dzienniku Urzędowym UE (art. 29 ust. 6).

Krok 5: Oświadczenie własne i kontrola

Przed wprowadzeniem produktu do obrotu producent składa oświadczenie własne o zgodności ze specyfikacją; odnawia je co 3 lata. W Polsce kontrolę mają prowadzić organy Inspekcji Handlowej (projekt nowelizacji p.w.p.)

Sprawdź też inne nasze usługi takie jak rejestracja znaku towarowego w których się specjalizujemy.

Egzekwowanie praw i ochrona przed naruszeniami oznaczeń geograficznych

Zakres przyznanej ochrony: Uniemożliwienie podrabiania, naśladownictwa i wprowadzania w błąd

Po wpisaniu do unijnego rejestru oznaczenie geograficzne podlega pełnej ochronie prawnej w całej Unii Europejskiej. Zarejestrowana nazwa trafia do oficjalnego elektronicznego rejestru unijnego prowadzonego przez EUIPO (art. 37), a dane o chronionych nazwach są również publicznie udostępniane w bazie GIview. W celu efektywnego egzekwowania praw na granicach i rynku wewnętrznym właściwe organy – w tym służby celne i policja – korzystają z portalu IPEP (Intellectual Property Enforcement Portal) połączonego z unijnymi bazami danych, co umożliwia szybką weryfikację autentyczności towarów oraz blokowanie produktów naruszających zarejestrowane oznaczenie (art. 40, 54 i 62).

Uprawnieni mogą zakazać osobom trzecim:

• Bezpośredniego lub pośredniego komercyjnego wykorzystywania zarejestrowanej nazwy dla produktów nieobjętych rejestracją,
• Wszelkiego zawłaszczania, naśladownictwa lub przywoływania nazwy (nawet jeśli rzeczywiste pochodzenie produktu jest wskazane lub nazwa używana jest w tłumaczeniu albo z dodatkami typu „w stylu”, „metodą”),
• Stosowania fałszywych lub wprowadzających w błąd oznaczeń co do pochodzenia, właściwości lub jakości produktu na opakowaniach, materiałach reklamowych lub dokumentach.

Rozporządzenie (UE) 2023/2411, art. 40

Utrzymanie ochrony wymaga stałego systemu nadzoru. Grupa producentów są zobowiązane do prowadzenia regularnych kontroli rynkowych i produkcyjnych:

• Weryfikacja, czy producenci używający oznaczenia ściśle przestrzegają zapisów specyfikacji produktu,
• Producent składa oświadczenie własne o zgodności ze specyfikacją i od tego momentu może używać zarejestrowanej nazwy oraz unijnego symbolu. W Polsce nadzór ma sprawować Inspekcja Handlowa

Naruszenia praw do oznaczeń geograficznych w e-commerce i na platformach handlowych

Ochrona wynikająca z rozporządzenia unijnego obejmuje również przestrzeń cyfrową:

• Nazwy domen: ochrona obejmuje także używanie chronionej nazwy w domenach; spory o domeny .pl rozstrzyga Sąd Polubowny ds. Domen Internetowych przy PIIT albo sąd powszechny.
• Platformy marketplace (Allegro, Amazon, eBay, AliExpress): naruszenia zgłasza się w mechanizmach „notice and action”, obowiązkowych dla platform na podstawie art. 16 rozporządzenia (UE) 2022/2065 (Akt o usługach cyfrowych).

Sprawdź co grozi za naruszenie znaku towarowego czytając nasz artykuł.

Najczęstsze pytania klientów (FAQ)

Czy pojedynczy producent rzemieślniczy może samodzielnie uzyskać ochronę oznaczenia geograficznego?

Tylko w wyjątkowych przypadkach pojedynczy producent może wystąpić z wnioskiem, gdy wykaże, że jest jedynym podmiotem wytwarzającym dany produkt na wyznaczonym obszarze geograficznym, a definicja tego obszaru nie została ukształtowana w sposób sztuczny w celu obejścia przepisów. Zasada ogólna wymaga, aby wniosek składała grupa producentów.

Ile trwa i ile kosztuje uzyskanie unijnego oznaczenia geograficznego?

Etap unijny: EUIPO bada wniosek w terminie 6 miesięcy od otrzymania (art. 23 ust. 3 rozporządzenia 2023/2411), a po publikacji biegnie 3-miesięczny termin na sprzeciw. Czas etapu krajowego w UPRP nie jest jeszcze uregulowany – łączny czas zależy głównie od przygotowania specyfikacji i ewentualnych sprzeciwów.

Opłaty: EUIPO nie pobiera opłaty za wniosek przekazany po etapie krajowym (motyw 70 rozporządzenia); płatne są wnioski bezpośrednie, wnioski z państw trzecich i odwołania. Opłaty na etapie krajowym w UPRP ustala prawo krajowe (art. 65 ust. 1). Główny koszt to przygotowanie specyfikacji, dokumentacji dowodowej i obsługa prawna – zależy od złożoności produktu i liczby producentów.

Poszerz wiedzę dowiadując się jakie są koszty rejestracji znaku towarowego w naszym artykule blogowym.

Znak towarowy gwarancyjny czy oznaczenie CIGI – Co wybrać?

Wybór zależy od celów biznesowych:

• Oznaczenie geograficzne (CIGI): Przyznaje silniejszą, bezterminową ochronę (chyba że nastąpi unieważnienie rejestracji) ustawową powiązaną ściśle z terytorium i tradycją, uniemożliwiając używanie nazwy nawet z określeniami typu „rodzaj” czy „styl”.
• Znak towarowy gwarancyjny / wspólny: Łatwiejszy i szybszy do zarejestrowania w Urzędzie Patentowym lub EUIPO, elastyczny w zarządzaniu, lecz wymagający odnawiania co 10 lat i oparty na prawie do znaku, a nie publicznoprawnym systemie ochrony geograficznej.

Znak wspólny lub gwarancyjny UE: 1 500 EUR za 1 klasę (EUIPO), ochrona 10 lat, odnawialna; UPRP: 890 PLN za 1 klasę (zgłoszenie 400 PLN + ochrona i publikacja 490 PLN), ochrona 10 lat, odnawialna

Najskuteczniejszą strategią jest często połączenie obu tych instrumentów prawnych.

Sprawdź jak wygląda rejestracja znaku towarowego oraz dlaczego warto zarejestować znaki towarowe.

Gdzie można poszerzyć wiedzę o wymogach prawnych dla CIGI?

EUIPO udostępnia bezpłatne materiały w ramach EUIPO GI Academy. Producenci oraz grupy producentów mogą skorzystać ze dedykowanych kursów szkoleniowych wyjaśniających niuanse przygotowywania specyfikacji produktu oraz procedur rejestracyjnych.

Dlaczego warto zasięgnąć porady rzecznika patentowego przed rozpoczęciem procedury?

Rejestracja unijnego oznaczenia geograficznego to długofalowa inwestycja w aktywa intelektualne regionu i przedsiębiorstw. Błędy popełnione na etapie formułowania specyfikacji produktu lub wyznaczania granic obszaru geograficznego mogą skutkować odrzuceniem wniosku, brakiem możliwości egzekwowania praw lub brakiem elastyczności produkcyjnej w przyszłości.

Konsultacja z doświadczonym rzecznikiem patentowym pozwala uniknąć ryzyk prawnych i zoptymalizować cały proces.

Skontaktuj się z ekspertami METIDA

Planujesz zabezpieczyć unikalność tradycyjnych produktów rzemieślniczych lub przemysłowych z Twojego regionu? Rozważasz uzyskanie unijnego oznaczenia geograficznego lub znaku towarowego gwarancyjnego?

Zespół METIDA zapewnia profesjonalną analizę i pełne wsparcie strategiczne. Skorzystaj z naszych usług dotyczących znaków towarowych.